Seradela, zwana także ptaszyńcem, jest bardzo cenną rośliną pastewną, siewną również na nawóz zielony na gruntach piaszczystych; pochodzi ona z Hiszpanii, w Niemczech rozpowszechniła się około połowy ubiegłego stulecia, a stamtąd przedostała się i do nas.

Poniższe porady pochodzą z III wydania „Podręcznika Gospodarstwa Wiejskiego” z 1927 roku. Jak się wydaje porady są nadal w większości aktualne i można je z powodzeniem wykorzystać w gospodarstwach ekologicznych, po uwzględnieniu oczywiście m. in. uwarunkowań dotyczących nawożenia. Tekst przytaczamy w wersji oryginalnej, by zachować jego autentyczność. Śródtytuły pochodzą od redakcji.

Na piaszczyste grunty

Seradela posiada łodygę słabo wzniesioną, miękko owłosioną, wyrasta na 30-60 cm; liście ma pierzasto złożone; listki-małe, eliptyczne. Kwiaty bladoróżowe, zebrane (po 3-5) w główki; strączki osadzone po kilka razem, mogą być porównane pod względem układu do kurzej stopy: strączki są podzielone przewężeniami na pojedyncze działki, które my nazywamy nasieniem; dojrzałe nasienie jest brunatne z odcieniem zielonkawym. Najlepiej udaje się seradela w klimacie wilgotnym na ziemiach piaszczystych i gliniasto-piaszczystych, będących w kulturze i dobrym stanie nawozowym; w klimacie suchszym potrzebuje wilgotniejszego położenia i zapasu wilgoci zimowej, żeby mogła dobrze się zakorzenić i rozwinąć. Większych ilości wapna w glebie nie lubi, szkodzi jej również długotrwała susza; nie odpowiadają jej gleby ciężkie, zwięzłe.

W pierwszym roku gorszy plon

Seradela uprawiana na danym polu po raz pierwszy udaje się zwykle gorzej, niż w latach późniejszych, a to z powodu słabego rozwoju bakterii brodawkowych, właściwych seradeli. Co się tyczy nawożenia, to seradela jest wdzięczna przede wszystkim za potas (właściwszy tu będzie kainit), a w drugim rzędzie za fosfor (żużle). Seradela bywa uprawiana sama lub też wsiewają ją jako śródplon w oziminę lub zboża jare; rzadziej bywa wsiewana w mieszance z innymi jednorocznymi roślinami na zielony nawóz; podsiewają również seradelą przerzedzoną koniczyną, drugi pokos, który bywa przez nią powiększony. Samą seradelę siejemy najchętniej po okopowych, gdyż wymaga roli czystej, chwasty bowiem (szczególnie perz) zagłuszają ją łatwo z powodu powolnego, początkowego jej rozwoju; wsiewamy zaś najczęściej w żyto, rzadziej w owies.

Siew seradeli

Siew seradeli samej staramy się wykonać jak najwcześniej (w marcu); wsiewamy zaś ją później (w kwietniu), w jarzynę po jej wzejściu, gdy jarzyna doszła mniej więcej do wysokości 10 cm; chodzi o to, żeby seradela nie rozwinęła się zbyt bujnie i nie utrudniała z jednej strony zbioru zboża, a z drugiej strony sama przy nim nie ucierpiała. Najlepiej siać seradelę, jak również wsiewać ją, siewnikiem rzędowym. Ponieważ wymaga ona płytkiego przykrycia (około 2 cm), to na rolach pulchnych może być wskazany siew bez ciężarków. Ilość wysiewu wynosi przy siewie rzędowym na nasienie około 30 kg na ha przy odległości między rządkami 10 cm, na paszę lub zielony nawóz wysiewamy gęściej 30-45 kg na ha; przy siewie rzutowym ilość wysiewu dochodzi nawet do 60 kg na ha.

Walka z chwastami

Seradela, jak zaznaczyliśmy, łatwo bywa zagłuszana przez chwasty; oprócz perzu najwięcej dają się we znaki łopucha (Raphanus raphanistrum) i sporek polny (Spergula arvensis). Gdy łopucha zakwitnie należy chwasty skosić; seradeli, która trzyma się wówczas przy ziemi, nie wyrządzi to krzywdy. Seradela kwitnie w czerwcu, lipcu; nasienie dojrzewa w drugiej połowie sierpnia, w początku września; w ogóle dojrzewanie nie jest równe.

Zbiór

Po skoszeniu seradeli nasiennej należy ją po przewiędnięciu (nie później jak nazajutrz) kuczkować (dawna nazwa kupkowania – dop. red.) albo dosuszać na piramidkach; unikać przewracania, gdyż nasienie łatwo się osypuje; zwozić na wozach z płachtami.

Na kiszonki i nawóz

Seradela, zasiana jako śródplon, bywa użytkowana na pastwisko lub zieloną paszę, znacznie rzadziej sprzątają ją na siano; przygotowują z niej również kiszonki. Na nawóz zielony bywa przyorywana późną jesienią, chociaż niektóre doświadczenia (Seelhorst’a) przemawiają za tym, że na ziemiach lekkich korzystniejsze może być przyorywanie nawozu zielonego na wiosnę.

Plon ziarna seradeli waha się od 4 do 15 q z ha; dla Polski jako całości Główny Urząd Statystyczny podaje przeciętny plon ziarna seradeli 8,3 q z ha w roku 1923 i 8 q w roku 1924.

Zasiana sama bez rośliny ochronnej może dać seradela od 30 do 60 q siana z ha; zasiana jako śródplon daje oczywiście plon siana mniejszy. Przy uprawie na ziarno plewy seradeli, odchodzące przy młocce, stanowią znakomitą paszę, mogą one ważyć tyleż, co ziarno.


25ekoarka-1-2009

Porady pochodzą z III wydania „Podręcznika Gospodarstwa Wiejskiego” z 1927 roku. Przedruk zamieszczony został w 1/2009 (25) numerze czasopisma dla rolników ekologicznych Eko Arki

Zamów numer 1/2009 Eko Arki na wydawnictwogaj.pl

Zaprenumeruj Eko Arkę