PRO-BIO to nazwa, która znana jest każdemu Czechowi, który kiedykolwiek zetknął się z rolnictwem i żywnością ekologiczną. Firma istnieje od 20 lat, brała udział w tworzeniu się eko rynku u naszych południowych sąsiadów. Współpracuje także z polskimi rolnikami ekologicznymi.

Spółka handlowa z o.o. „PRO-BIO, obchodní společnost s.r.o.“ ” powstała w 1992 r. Przedsiębiorstwo posiada certyfikat ekologiczny (KEZ, ww.kez.cz); przestrzega również międzynarodowych standardów jakości IFS, które rozwiązują sprawy bezpieczeństwa oraz jakości produktów spożywczych. Głowny Główny kierunek działalności PRO-BIO to przetwórstwo zbóż oraz hurt żywności ekologicznej (ok. 1200 produktów w ofercie). Prowadzona jest również działalność nasiennicza. PRO-BIO jest jedną z największych firm w Czechach, która się zajmuje produkcją i sprzedażą ekologicznej żywności.

W Starym Mescie pod Śnieżnikiem (kilka kilometrów od granicy z Polską) PRO-BIO posiada własny młyn dostosowany do przetwórstwa mąk, nowoczesne laboratorium, pakownię, duże pomieszczenia do magazynowania oraz budynek administracyjny. Nieopodal znajduje się również jedno z dwóch ekologicznych gospodarstw (drugie, nastawione na uprawę zbóż i warzyw znajduje się na Morawach, w górach prowadzony jest chów owiec), które posiada spółka. PRO-BIO jest wyspecjalizowane przede wszystkim w przetwórstwie produktów zbożowych. – Dzięki nowoczesnym technologiom własnego młyna oraz długoletnim doświadczeniom jesteśmy gotowi zaoferować szeroki wybór wysokiej jakości produktów zbożowych BIO – mówi Jana Lysakova, dyrektor generalny firmy.

Młyn – nowocześnie i z dbałością o jakość

Młyn wyposażony został w nowoczesny układ technologiczny. Wykorzystywane są sprawdzone czyszczalnie zboża – Petkusy, ale także w nowsze maszyny do czyszczenia (np. Cimbria z Austrii), suszenia, przerobu ziarna i produkcji mąki. Ziarna mielone są w sposób jak najbardziej oszczędny, tak aby produkt finalny posiadał wszystkie walory odżywcze. – Skupiamy się na przetwarzaniu starych tradycyjnych zbóż jakimi są np. gryka i pszenica orkisz – mówi Martin Hutar Jr., technolog żywności, który oprowadzał nas po młynie. W ciągu roku przetwarzanych jest tutaj 4000 ton różnych zbóż, co przekłada się na produkcję około 1500 ton różnego rodzaju mąki (powstaje 18 rodzajów mąk m.in.: razowe, białe i chlebowe). Głównym kierunkiem produkcji są jednak kasze (gryczana, pszenna, jęczmienna i orkiszowa), których produkuje się tutaj około 300 ton rocznie. Do wyrobu kaszy używana jest maszyna Econos – W naszym młynie wytwarza się możliwie szeroki asortyment produktów, ale w stosunkowo niewielkich ilościach – podsumowuje Martin Hutar Jr.

Wykorzystywane przez PRO-BIO młyny są -nie są kamienne. – Przy tym poziomie produkcji, który mamy młyny kamienne są za wolne i nie zapewniają odpowiedniego poziomu higieny, np. do produktu może dostać się piasek, który trudno później wyeliminować. Młyny kamienne lepiej sprawdzają się przy mniejszej skali produkcji. Podnosząc temperaturę w młyniea kontrolujemy, aby nie przekraczała 60 stopni Celsjusza. Jeżeli tak by się stało mąka straci właściwości, ale przy normalnej pracy młyna to się praktycznie nie dzieje. Mąka szybko chłodzi się z zewnątrz – tłumaczy Martin Hutar Jr, który zwraca także uwagę na kolejny ważny aspekt produkcji mąki – dbałość o aromat produktu. – W dużych młynach do transportu mąki używa się zazwyczaj dużo powietrza, co powoduje utratę aromatu. Nasz młyn jest mały, ta droga jest krótka, dzięki czemu mąka nie traci aromatu – dodaje.

Młyn w 2007 roku został rozbudowany i podzielony na dwie części. W młynie zatrudnionych jest 14, a w całej firmie około 80 osób – to głównie mieszkańcy Starego Mesta i pobliskich miejscowości.

Zapotrzebowanie na produkty bezglutenowe rośnie…

W młynie produkowane są zarówno produkty glutenowe jak i bezglutenowe. Czesi zauważają jednak dynamicznie rosnący popyt na produkty bezglutenowe (głównie z gryki) będący wynikiem tego, że coraz więcej osób ma uczulenia na ten składnik żywności. – Produkcja dwuliniowa jest dość kosztowna ze względu na konieczność czyszczenia (2-3 dni produkcji bezglutenowej pozwala pokryć zapotrzebowanie na 2-3 miesiące, ale później 2 dni trwa sam proces czyszczenia młyna) i zdecydowaliśmy się na budowę nowej kaszarni, która wykorzystywana będzie jedynie na cele produkcji bezglutenowej – zapowiada Martin Hutar Jr. W Pro-Bio w związku z tym powstała specjalna, oddzielna pakowalnia do produktów bezglutenowych.W planach jest także utworzenie oddzielnej pakowni dla produktów bezglutenowych.

Konsumenci chcą białej mąki BIO

Martin Hutar Jr zwraca uwagę, że coraz większy odsetek w produkcji mąk stanowią mąki białe. – Mimo iż jest ona mniej zdrowa, konsumenci chcą nabywać w jakości BIO także taką mąkę – mówi. Obecnie w PRO-BIO produkuje się 60% mąki z pełnego przemiału i 40% białej, która jest coraz bardziej popularna.

Współpraca z polskimi eko rolnikami, i sklepami oraz hurtowniami

W zakresie pozyskiwania surowców PRO-BIO współpracuje z kilkoma polskimi rolnikami ekologicznymi (organizują się oni zazwyczaj w większe grupy) i chętnie nawiąże nowe kontakty. Firma także wprowadza na polski rynek gotowe produkty pod własnymi markami BIOLINIE i BIOHARMONIE. – Z Polski importujemy ok. 300 ton gryki rocznie (zależnie od pogody) oraz 100-200 ton orkiszu, pszenicy. Wszystko od lokalnych producentów w odległości ok. 100 km od granicy – mówi Jana Lysakova. Jakie są największe problemy we współpracy z polskimi dostawcami? Nie odbiegają znacznie od tych, które dotyczą także Czechów: – małe ilości, drogie analizy, czyszczenie ziaren. – Mimo tych problemów, raczej nie odmawiamy przyjęcia dostawy ze względu na małą ilość. Najważniejsza jest jakość surowca – dodaje Jana Lysakova. PRO-BIO najbardziej jest zainteresowane zakupem gryki „prosto z pola”, bo w takiej postaci można utrzymać najlepszą kontrolę nad jakością surowca, istnieje jednak także możliwość zakupu gryki oczyszczonej. Firma poszukuje również orkiszu, pszenicy, nagiego owsa (bez łupiny), jęczmienia, żyta, a także dawnych gatunków pszenic: samopszy i płaskurki.

Działalność nasiennicza PRO BIO

PRO-BIO zajmuje się także handlem nasionami. – Chcielibyśmy robić to na szerszą skalę – mówi Jana Lysakova. – Sprzedajemy rolnikom nasiona w jakości ekologicznej, a później kupujemy od nich plony. To dobrze wpływa nie tylko na klimat wzajemnej współpracy, ale także jakość produktów. Możemy jednak także sprzedawać nasiona rolnikom, którzy nie są zainteresowani dostarczaniem nam surowców – tłumaczy.

W poszukiwaniu lepszych rozwiązań

PRO-BIO prowadzi współpracę z naukowcami w poszukiwaniu nowych odmian przydatnych w gospodarstwach ekologicznych. We współpracy z jednostkami naukowymi podejmowane są również poszukiwania skutecznej ochrony ziaren zbóż przed mrozem, chorobami, a także ocaleniem ziaren pozyskiwanych ze starych gatunków zbóż.

Promocja eko produktów

Najbardziej spektakularną akcją promocyjną podejmowaną przez PRO-BIO są organizowane co roku w lipcu Bioslavnosti. – To biofestyn dla całych rodzin. Obfituje w warsztaty, koncerty, pokazy i degustacje. Na stylowych straganach sprzedawane są bioprodukty naszej firmy,: świeże owoce i warzywa z upraw ekologicznych, biopieczywo, mięso i wędliny, wiele gatunków bioserów (w 2013 roku na Bioslavnosti zawitają zawitali do nas również serowarzy z Polski!), czy też doskonałych jakościowo biowin, herbat, przypraw oraz biotkanin. Na imprezie zjawia się ok. 2000 miłośników dobrej kuchni, napojów i trunków, zabawy oraz malowniczej przyrody – mówi Jana Lysakova. Firma wystawia się także na największych czeskich targach eko żywności BIO STYLE w Pradze, niemieckim Bio Fachu, a także imprezach targowych w Polsce takich jak Organic Marketing Forum czy Natura Food.

Czeski rynek eko żywności

Żywność ekologiczna na czeskim rynku staje się coraz bardziej popularna i jej sprzedaż systematycznie się zwiększa, rośnie również świadomości klientów, którzy chcą się zdrowo i dobrze odżywiać. By wyjść naprzeciw oczekiwaniom klientów w Pradze organizowane są każdego roku targi ekologiczne – Bio Style. Odbywa się też akcja „miesiąc żywności ekologicznej” gdy żywność ekologiczna jest szeroko propagowana: odbywają się BIO: jarmarki, dożynki, degustacje, promocje cen żywności, wycieczki do gospodarstw, promocje i edukacja potencjalnych klientów itp.

Klienci nabywają coraz więcej bio produktów wytwarzanych jest przez firmy czeskie, część eko produktów jest również importowana (z Niemiec, z Włoch). Zauważyć można, że największą popularnością produkty ekologiczne cieszą się w dużych miastach. Tam sklepy ze zdrową żywnością są dobrze wyposażone, produkty ładnie wyeksponowane, a sprzedawcy potrafią edukować nowych klientów – są na podobnym poziomie jak te najlepsze eko sklepy w Polsce. Niestety w Czechach brakuje jednej sieci sklepów ekologicznych. Są co najwyżej 2-3 sklepy, które posiada jeden właściciel. Oczywiście żywność ekologiczną można nabyć także w dużych sieciach handlowych i w marketach, podobnie jak w Polsce – mówi Marek Drbohlav, który zajmuje się sprzedażą produktów ekologicznych PRO-BIO na rynek Polski, a wcześniej prowadził w Pradze eko sklep

43-44ekoarka (1)

Pełna wersja artykułu i więcej zdjęć w nr 43/44 czasopisma Eko Arka
Sprawdź warunki prenumeraty

Tekst i zdjęcia: Magdalena Przybylak – Zdanowicz, Karol Przybylak