Ciężkie warunki rynkowe skłaniają obecnie wielu rolników, w tym również ekologicznych, do zweryfikowania profilu prowadzenia swojego gospodarstwa. Niskie ceny zbytu zbóż, coraz trudniejsze do spełnienia wymogi weterynaryjno-sanepidowskie w prowadzeniu produkcji mięsnej oraz przetwórstwa mięsnego oraz inne niesprzyjające warunki gospodarowania sprawiają, że coraz więcej roników rozgląda się za nowymi kierunkami rozwoju. Są w Polsce regiony gdzie uprawa ziół jest już wręcz tradycją, a i coraz częściej gospodarstwa dopiero rozpoczynające tę gałąź produkcji osiągają swoje pierwsze sukcesy. 

Podlaskie eko zioła

Na przykładzie gospodarstwa Państwa Mirosława i Alina Romaniuk przedstawimy krótką charakterystykę zielarskiego profiku eko gospodarstwa. Pola znajdujące się na terenie powiatu hajnowskiego we wsi Nowokornino zachwycają swoją bioróżnorodnością i czystością. Wśród ponad 12ha upraw ziołowych możemy znaleźć m.in. jeżówkę purpurową, rutę, biedrzeńca, różeńca górskiego, serdecznik, babkę lancetowatą, melisę, karczocha, szałwię, szantę, lubczyk, pietruszkę, czy oregano. Te wszystkie rośliny wymagają niezwykle dużo pracy i zabiegów pielęgnacyjnych, tym bardziej że Mirosław uprawia wszystkie te zioła z siewu, a nie z rozsady. Często w jednej roślinie w ciągu sezonu musi być przeprowadzonych nawet do 6 ręcznych pieleń. Pod koniec sierpnia wyraźnie widać efekty skrupulatnych prac pielęgnacyjnych z całego sezonu.

Uprawy ziołowe wbrew ogólnej opinii wymagają dobrych gleb. W moim gospodarstwie zioła zajmują najlepsze stanowiska, o klasie IIIa, IIIb. Ponadto walkę z chwastami zawsze zaczynamy jak jeszcze ich nie widać.

– podkreśla Mirosław.

Uprawa jeżówki purpurowej krok po kroku
Jeżówka purpurowa, inaczej Echinacea purpurea (L.) jest rośliną z rodziny astrowatych, a jej pochodzenie związane jest z Ameryką Północną. W Polsce występuje jako roślina ozdobna, dobrze nadająca się na kwiat cięty. Jeżówkę wykorzystuje się również w lecznictwie, w preparatach o działaniu przeciwwirusowym. Aby rozpocząć uprawę tej rośliny należy odpowiednio dobrać przedplon. Mirosław Romaniuk wybrał koniczynę czerwoną. Po zbiorach koniczyny wykonano orkę zimową, a w I poł. IV przeprowadzono włókowanie, uprawkę agregatem uprawowym i wałowanie tuż przed siewem. Na 1ha wysiano 6kg nasion w rozstawie rzędów 55-60cm.

Zabiegi użyźniające glebę

Aby dodatkowo użyźnić glebę zastosowano preparat PRP-SOL, który jest stymulatorem życiowych funkcji gleby, czyli procesów biologicznych, chemicznych i fizycznych, które kształtują jej żyzność (w formie granulatu 300kg/ha) oraz NEEM, który oprócz funkcji nawozowej odstrasza również pędraki i inne niepożądane szkodniki. Natomiast jako nawożenie organiczne zastosowano przekompostowany obornik koński.

Niekończące się pielenie

Po wschodach jeżówki rozpoczyna się cały cykl ręcznych pieleń, w zależności od kultury i zachwaszczenia danego pola, może to być nawet 6-cio krotne pielenie. Dodatkowo oczywiście wykonuje się pielenia mechaniczne. Jeżówka purpurowa jest rośliną kilkuletnią. Państwo Romaniuk w I i II roku uprawy zbierali część nadziemną, a w roku 2014 zbiorą zarówno część nadziemną oraz korzeń. Średni plon świeżej masy zielonej wynosi 1,5 do 2t z ha.

Ochrona roślin i ich dodatkowe wzmacnianie

W trakcie wegetacji jeżówki purpurowej wykonywane są opryski dolistne, np. EM-ami bądź płynnym fizjostymulatorem funkcji życiowych rośliny jakim jest PRP EBV (w dawce 2l/ha). Ten ostatni oddziałuje na roślinę za pośrednictwem jej części nadziemnych, poprzez związki mineralne, które sprzyjają lepszemu funkcjonowaniu jej komórek. Produkt ten stymuluje procesy życiowe roślin, wzmacnia ich naturalną odporność i poprawia kondycję – zwłaszcza w sytuacjach stresowych.

Uprawa ruty zwyczajnej

Ruta jest bardzo ciekawą rośliną, która oprócz urokliwego wyglądu ma też właściwości zdrowotne. Działa rozkurczowo na mięśnie gładkie przewodu pokarmowego, dróg żółciowych oraz układu moczowego (wykazuje działanie wiatropędne, żółciopędne oraz nieznacznie moczopędne), obniża w niewielkim stopniu ciśnienie krwi. Dzięki zmniejszeniu oporów w drobnych naczyniach krwionośnych usprawnia się nieco krążenie obwodowe. Hamuje też wydalanie jodu, podwyższa poziom wapnia we krwi i ma także własności odtruwające. Zbiór i suszenie tej rośliny odbywa się przed kwitnieniem. W kuchni świeże, młode liście ruty używane są do konserwowania dziczyzny, aromatyzowania sałatek, surówek, mięs, duszonych potraw, kapusty, grzybów i do gotowania ryb, zaś suszone ziele wykorzystywane jest do nacierania mięs, przyprawiania bigosu, czy gulaszu.

Przedstawione powyżej rośliny zielarskie mogą stanowić cenne źródło dochodu z gospodarstwa. Mimo ogromu pracy, którą należy wykonywać bardzo terminowo, wysiłek napewno się opłaci. Najlepiej jeśli jest możliwość pobudowania swojej własnej suszarni, co zapewni bezpieczeństwo zbytu i większe możliwości negocjacyjne cen oraz wybór odpowiednich kontrahentów. Zioła z pewnością będą zajmować coraz większy udział w rynku ekologicznych surowców dlatego polecamy wprowadzanie w swój płodozmian chociaż części tych cennych roślin.

Tekst i zdjęcie: Monika Styczek