Ze względu na coraz gorsze zaopatrzenie w wysokiej jakości żywność w ogólnodostępnych sklepach, konsumenci coraz częściej szukają alternatywnych źródeł zakupów swojej żywności. Mimo przepełnionych półek w okolicznych supermarketach i tzw. delikatesach, oferowane produkty często znacznie odbiegają swoją zawartością od marketingowego przekazu etykiet, czy całych opakowań. Z każdej strony jesteśmy atakowani sloganami zdrowej i taniej żywności. Jednak każdy przeciętny konsument po krótkim zastanowieniu się z łatwością dojdzie do wniosku, że dobra żywność, zdrowa i świeża, zwykle nie może być tania, po promocyjnej cenie.

Alternatywa do żywności supermarketowej? Kupuj u źródła – od producenta.

Podążając za chęcią spożywania wartościowego jedzenia konsumenci coraz częściej starają się dotrzeć do źródła swoich produktów, czyli bezpośrednio do rolników. Ze względu na charakterystykę tego zawodu i nawał obowiązków polowych i gospodarskich, powstające grupy konsumenckie, często tzw. kooperatywy spożywcze, stają się pewnym kanałem zbytu surowców dostarczanych przez samych rolników. W naszym kraju jest to nadal dość świeża forma sprzedaży, wymagająca jeszcze sporych usprawnień zarówno ze strony producentów, jak i samych kupujących. Niemniej jednak imponujące jest tempo rozwoju tego zjawiska.

Warszawska firma Farmer Direct uruchomiła innowacyjną usługę internetową lokalnyrolnik.pl, która łączy lokalnych rolników i wytwórców bezpośrednio z grupami kupujących i w ten sposób realizuje ideę lokalnych targów rolnych w bezpośrednim otoczeniu kupujących: w lokalnych klubokawiarniach i punktach usługowych, na osiedlach oraz w miejscach pracy. Mechanizm działania jest bardzo prosty: osoby świadome, lubiące kupować zdrową żywność (nazwane przez lokalnyrolnik.pl „koordynatorami”), zakładają grupy zakupowe, do których zapraszają członków swojej rodziny, sąsiadów, znajomych lub współpracowników.  W sposób ten tworzy się lokalna mikrospołeczność, która wspólnie zamawia i kupuje zdrową żywność bez chemii, konserwantów lub ulepszaczy bezpośrednio od rolników  w najlepszych cenach.

Kupujący wchodząc na platformę lokalnyrolnik.pl dołącza do wybranej (np. najbliższej miejscu zamieszkania czy pracy) grupy zakupowej. Obecnie w ofercie każdej grupy znajduje się średnio ponad 300 produktów od 12 dostawców. Wybór produktów jest szeroki: ekologiczne warzywa, owoce i kasze, wiejskie jaja, masło, jogurty i sery prosto od krowy i kozy, tradycyjne wędliny bez chemii i ulepszaczy, smaczne domowe pierogi i kluski, prawdziwe miody i przetwory, ręcznie wypiekane pieczywo na zakwasie. Proces  zamówienia przebiega podobnie jak w sklepie internetowym a dostawa jest w z góry określonym terminie raz w tygodniu.

Po zebraniu zamówień przez koordynatora, rolnicy i wytwórcy osobiście dostarczają produkty grupom zakupowym raz w tygodniu. Po zrealizowaniu dostawy rolnicy i wytwórcy otrzymują pieniądze, zebrane wcześniej przez koordynatora na specjalnym koncie grupy. System jest bezpieczny dla kupujących, ponieważ jeśli dostawa nie zostanie zrealizowana, wtedy pieniądze wracają do zamawiających. Ponieważ system zakłada współpracę społeczności, to dobrzy wytwórcy i rolnicy mogą być nagradzani dobrymi rekomendacjami, a niesolidni eliminowani z grona dostawców. Platforma może być postrzegana jako pierwszy krok do zorganizowania grup w modelu kooperatyw zakupowych czy Rolnictwa Wspieranego Społecznie, w którym kupujący subskrybują dostawy warzyw i owoców bezpośrednio od rolników. Jednakże w lokalnyrolnik.pl kupujący może każdorazowo wybrać interesujące go produkty od większego kręgu dostawców i  nie ma obowiązku robienia zakupów przez cały sezon.

Partnerstwo pomiędzy rolnikiem a konsumentem stwarza sytuację, w której wygrywają obie strony: rolnicy i wytwórcy dostają więcej za swoje produkty poprzez pominięcie pośredników oraz większości kosztów marketingu a kupujący kupują taniej. Nie bez znaczenia jest również fakt iż w takim układzie żywność nie marnuje się: rolnik nie ponosi żadnego ryzyka niesprzedanego towaru, który jest z góry sprzedany i opłacony. Dostarczając towar do grup skupionych na platformie lokalnyrolnik.pl rolnik może jednocześnie i niezależnie wystawiać swoje produkty także w innych kanałach sprzedaży, np. na targu miejskim, co pozwala oszczędzać koszty transportu

– mówi Sylwia Sławińska, współzałożyciel i prezes Farmer Direct. – Platforma lokalnyrolnik.pl pełni funkcje automatycznej obsługi zakupów, zarządzania grupami oraz płatności. Jest gwarantem jakości produktów i zapłaty za produkty.”

5 zalet dla konsumenta i producenta z uczestnictwa w kooperatywach spożywczych.

Konsument:
–    dostęp do najwyższej jakości produktów od lokalnych i ekologicznych rolników i wytwórców
–    oferta produktów niedostępnych w tradycyjnych sklepach spożywczych
–    zdrowe produkty – bez chemii i ulepszaczy
–    wygoda: zakupy odbierasz w pobliżu miejsca zamieszkania lub pracy
–    społeczna słuszność: wspierasz lokalnych rolników i drobnych wytwórców

Producent:
–    nowy kanał sprzedaży
–    pewny i regularny zbyt – produkty opłacone są z góry
–    dostęp do świadomych klientów
–    wzrost świadomości marki producenta wśród najlepszych klientów
–    najwyższe przychody: producent pomija wysokie koszty pośredników

Opinie samych rolników:

„O kooperatywach spożywczych słyszałem już jakiś czas temu, ale dopiero w tym roku nawiązałem pierwsze kontakty handlowe. Jest to dla mnie nowe doświadczenie, z którego jestem bardzo zadowolony jak do tej pory. Istotny jest dla mnie bezpośredni kontakt z grupą odbiorców moich produktów, tym samym nie jest anonimowym producentem, a też Ci konsumenci przestają być dla mnie anonimowi, co jest dla mnie niezwykle ważne. Poprzez taką sprzedaż skracam drogę pomiędzy rolnikiem, a konsumentem, pomijając tym samym pośredników i ich marżę wliczoną w cenę końcową produktu. Korzystając z takiej formy sprzedaży buduję sieć wzajemnych powiązań, co w znacznym stopniu zwiększa moje bezpieczeństwo zbytu.”

– deklaruje Robert Kuryluk rolnik ekologiczny z lubelszczyzny.

Przełam się – wspieraj lokalne inicjatywy!

Niestety w dalszym ciągu żyje pewien niechlubny zwyczaj zazdroszczenia najbliższemu sąsiadowi. Chłop chłopowi na polskiej wsi często jest wilkiem. Działające grupy spożywcze spełniają więc również ważną funkcję spoiwa społecznego – chcąc móc zaoferować swoim członkom różnorodną ofertę produktów muszą poszukiwać różnych dostawców, a ze względów logistycznych najlepiej jak pochodzą oni z jednej wsi. W tym układzie rolnicy nie stają się dla siebie konkurentami. Wspólnie dbają o swój rynek zbytu, nawzajem uzupełniając swoją ofertę.

Tekst: Monika Styczek
Zdjęcie: Andrej Modic, z platformy https://lokalnyrolnik.pl/