W 80-tym numerze czasopisma naukowego „Z badań nad rolnictwem społecznie zrównoważonym” wydanym przez Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej, Państwowy Instytut Badawczy, znajdujemy m.in. szczegółowo opisany porteret konsumenta żywności ekologicznej. Publikacja ta pod redakcją dr inż. Marioli Kwasek o podtytule „Żywność ekologiczna − regulacje prawne, system kontroli i certyfikacji” na ponad 100 stronach przedstawia analizę czynników determinujących popyt na żywność ekologiczną, jakości żywności ekologicznej, regulacji prawnych dotyczących rolnictwa ekologicznego, systemu kontroli i certyfikacji w rolnictwie ekologicznym.

Na podstawie badań Eurobarometru z 2010 roku prawie połowa mieszkańców krajów wspólnotowych – 48% (w Polsce – 53%) obawia się pogorszenia zdrowia spowodowanego spożywaną żywnością.

Niepokój jest związany z kwestiami dotyczącymi m.in.:

– pozostałości pestycydów w owocach, warzywach lub zbożach,
– pozostałości antybiotyków lub hormonów w mięsie,
– jakości i świeżości żywności,
– stosowania dodatków do żywności (barwników, konserwantów),
– wykorzystania organizmów genetycznie zmodyfikowanych,
– dobrostanu zwierząt hodowlanych.

Jakość i cena najważniejsze przy wyborze produktów EKO

Z badania opinii publicznej państw członkowskich dotyczącego bezpieczeństwa żywnościowego, jakości żywności, rolnictwa i wsi, przeprowadzonego w 2012 roku wynika, że zdecydowana większość obywateli Unii Europejskiej uważa, że jakość (96%, a w Polsce – 95%) i cena (91%, a w Polsce – 94%) są dla nich bardzo ważne i dość ważne przy zakupie żywności.
Dwie trzecie obywateli UE (67%) przed zakupem produktów żywnościowych zadeklarowało, że czasami lub zawsze sprawdza, czy na opakowaniu zawarte są informacje lub logo, które wskazują, że żywność posiada specyficzne
właściwości. Jednak tylko jedna piąta badanych (22%) twierdzi, że zawsze sprawdza etykiety, podczas gdy jedna trzecia nigdy tego nie robi. Porównując wyniki między krajami należącymi do Unii Europejskiej zauważono różnice w odpowiedziach. Największy odsetek respondentów, którzy zawsze sprawdzają etykietę pod wzglądem charakterystycznych właściwości mieszka we Włoszech (35%), na Malcie (34%) i w Rumunii (33%), zaś w Polsce i Portugalii ponad połowa respondentów twierdzi, że nie robi tego wcale.

Poziom zaufania do produktów ekologicznych wśród europejskich konsumentów jest wysoki. Prawie trzy czwarte wszystkich respondentów – 71% (80% w Polsce) przyznało, że mają pełne zaufanie do ekologicznych produktów.

Czemu tak wysokie ceny żywności ekologicznej?

Główną przyczyną niskiego udziału rynku żywności ekologicznej w Polsce są ceny artykułów rolno-spożywczych. Certyfikowane produkty ekologiczne są droższe niż ich odpowiedniki pochodzące z produkcji konwencjonalnej.

Na tą sytuację wpływ ma wiele czynników:
– dostawy żywności ekologicznej są ograniczone w stosunku do popytu;
– koszty produkcji  żywności ekologicznej są wyższe z powodu wyższych nakładów pracy na jednostkę produkcyjną; z badań przeprowadzonych przez Instytut Zootechniki – PIB w Krakowie wynika, że koszty produkcji metodami ekologicznymi 1 kg żywca drobiowego wynosiły 6,45 zł, a 1 kg tuszki patroszonej z szyją – 9,09 zł, co jest o blisko 100% większą wartością w stosunku do chowu standardowego kurcząt brojlerów; produkcja metodami ekologicznymi 1 kg filetu z mięśni piersiowych była zaś trzykrotnie droższa i wynosiła 47,42 zł;
– obsługa po zbiorach stosunkowo małych ilości żywności ekologicznej powoduje wzrost kosztów z powodu obowiązkowej segregacji ekologicznych i konwencjonalnych produktów, zwłaszcza dla przetwarzania oraz transportu;
– marketing i łańcuch dystrybucji ekologicznych produktów jest nieefektywny i koszty są stosunkowo wyższe z powodu małych ilości;
– wyższe standardy dobrostanu zwierząt;

Jednakże popyt na ekologiczne produkty rośnie, wprowadzane są innowacje technologiczne i rosną korzyści skali – to wszystko powinno obniżyć koszty produkcji, przetwarzania, dystrybucji i marketingu produktów ekologicznych. Nadal jednak wysokie ceny ekologicznych produktów oraz niska świadomość konsumentów na temat żywności ekologicznej sprawia, że rynek żywności ekologicznej choć rośnie, wciąż jest niski w stosunku do krajów Europy Zachodniej. Ceny żywności ekologicznej są o 50-200% wyższe od cen żywności powstałej metodami konwencjonalnymi.

Pełen tekst publikacji można bezpłatnie pobrać w formacie pdf ze strony Instytutu Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej