Dawne rasy gęsi są w opinii rolników ekologicznych bardzo dobrze przystosowane do zgodnych z naturą metod gospodarowania. Gęś pomorska jest jedną z nich – prezentujemy charakterystykę rasy.

Charaktersytyka dawna

Wśród gęsi krajowych wyróżnia się gęś pomorska. Jest to rasa krajowa wyhodowana na Pomorzu przez małorolnych chłopów i dawną służbę folwarczną. Obecnie rasa ta jest rozpowszechniona w całym kraju, a szczególnie w woj. opolskim, bydgoskim (obecnie kujawsko-pomorskim), poznańskim ( wielkopolskim) i gdańskim ( pomorskim). Rasę pomorską wprowadza się także w woj. szczecińskim, koszalińskim, wrocławskim i zielonogórskim.

Gęś pomorska ma cenne dla hodowcy zalety: dobrze wykorzystuje paszę, szybko przyrasta na wadze, jest odporna na choroby i wytrzymała na złe warunki klimatyczne. Ceniona jest za piękne, lśniące, białe upierzenie oraz warstwę gęstego puchu. Jak wiadomo, pierze białe, zwłaszcza gęsie, jest bardzo poszukiwane na rynku i osiąga wyższą cenę niż barwne. Waga żywa nie tuczonej gęsi wynosi około 5 kg, po utuczeniu zaś można osiągnąć 8, a nawet 10 kg. Gęś rasy pomorskiej tuczy się szybko i łatwo. Charakterystyczną cechą starych gęsi jest worek tłuszczowy w postaci zwisającej fałdy w dole brzucha między nogami; młode, jednoroczne gęsi fałdy tej nie mają.

Gęsi rasy pomorskiej pozostawione do chowu powinny mieć następujące cechy: głowa nieco spłaszczona, oko o tęczówce brunatnej lub niebieskiej (u sztuk białych), dziób pomarańczowy, niezbyt długi, szyja dość gruba, u gęsi krótsza, u gąsiora bardziej wydłużona, nogi niedługie barwy pomarańczowej, zabarwione trochę silniej niż dziób.

Gęś pomorska ma tułów dość poziomy, pierś szeroką, mostek niezbyt długi, grzbiet długi, szeroki, bardzo równy, brzuch głęboki. Upierzenie białe lub siodłate, rzadziej szare; ze względu na wyższą cenę pierza białego i większą jego pokupność do hodowli pozostawia się gęsi i gąsiory o całkowicie białym upierzeniu.

Gęś pomorska jest doskonałą nasiadką i dobrą matką dla młodych gąsiąt, które łatwo się odchowują.

Nieśność gęsi pomorskiej nie jest duża; waha się w granicach 15-19 jaj, które gęś znosi na przedwiośniu i wiosną. Czasami nieśność ponawia się w sierpniu; gęsi znoszą wtedy niewielką ilość jaj, których już nie przeznacza się do wylęgu, ponieważ gąsięta nie zdążyłyby wyrosnąć przed zimą. Do rozpłodu należy wybierać osobniki, które w 5 miesiącu życia osiągnęły wagę żywą 4,5-5 kg.

Obok gęsi pomorskiej jest w Polsce wiele odmian gęsi miejscowych, jak gęś suwalska, podkarpacka, lubelsko-kielecka, kujawska, wieruszowska. Odmiany te różnią się między sobą przede wszystkim wagą żywą, która waha się w granicach około 3,5~4,5 kg. Mają one także różną zdolność do tuczu.

Gęś  pomorska – charakterystyka współczesna

Prace nad zachowaniem rozpoczęto w 1981 roku. Wtedy włączono je do stad zachowawczych. Ptaki wywodzą się z odmiany kartuskiej, selekcjonowane w Polsce od 1963. Gęsi te mają białe upierzenie, nogi i dziób barwy pomarańczowoczerwonej, szyję osadzoną prostopadle – dosyć długą, pierś pełną, kulistą i szeroką, grzbiet długi, szeroki i zaokrąglony, brzuch pełny z pojedynczym fałdem tłuszczowym, nogi mocne, szeroko rozstawione. Jest to jedyne stado tej rasy gęsi w kraju. Są one ujednolicone pod względem pokroju. Wyróżnia je zdrowotność i odporność na niekorzystne warunki środowiska. Mają dobrze umięśnioną część piersiową tuszki. Wskaźniki reprodukcji są wysokie. Nadają się do chowu w dużych i małych stadach (rzadko kwoczą). Z uwagi na dobrą zdolność kombinacyjną i walory mięsne tuszek używane są do tworzenia mieszańców. Mogą odegrać dużą rolę w zachowaniu tradycyjnej kultury na Pomorzu i środowiska przyrodniczego. Stanowią też cenną populację do prac hodowlanych.

Oprac. Zbigniew Przybylak

Na zdjęciu: Gęsi Pomorskie w gospodarstwie ekologicznym

Powyższa charakterystyka opracowana została na podstawie publikacji Instytutu Zootechniki „Stada rezerwowae i zachowawcze gęsi” autorstwa Adama Mazanowskiego).

35eko-arka-3-2011

Charakterystyki innych dawnych odmian gęsi (gęś suwalska, gęś pomorska, gęś kartuska, gęś rypińska) znaleźć można w 35(3/2011) numerze czasopisma dla rolników ekologicznych Eko Arka. W numerze tym także: „Recepty na choroby gęsi i profilaktyka”, Gęsina w kuchni – przepisy kulinarne, Poradnik chowu gęsi po staropolsku czyli ekologiczne rady Lucyny Ćwierczakiewiczowej, Przykłady ekologicznego chowu gęsi ras rodzimych.

Kup w sklepie Wydawnictwa Gaj / zamów prenumeratę Eko Arki.